Rulolu konveyör kayışı, tahrikli bir rulodan komşu rulolara hareket aktaran küçük bir güç aktarım halkasıdır. Koli, kasa ve tepsi taşıyan hatlarda rulolar çoğunlukla ikişer ikişer bu kayışlarla birbirine bağlanır; böylece tek bir motorlu rulo ya da hat motoru bir bölgedeki bütün ruloları döndürür. Bu iş için sahada iki tip öne çıkar: poly-V (PJ profilli kanallı) kayış ve yuvarlak kesitli poliüretan kayış.
İki rulolu konveyör kayışı tipi de aynı işi yapar, ama kavrama biçimleri, rulo başlığı tasarımları ve montaj alışkanlıkları farklıdır. Aşağıda iki seçeneği altı kriterde karşılaştırdık.
Rulolu Konveyörde Kayış Ne İş Yapar?
Rulolu konveyörde kayış, tahrik edilen rulonun dönüşünü yanındaki rulolara taşır. Her rulo bir önceki ruloya kısa bir kayış halkasıyla bağlanır ve hareket zincir gibi hat boyunca ilerler. Kayış koptuğunda ya da kaydığında ondan sonraki rulolar yavaşlar veya durur; paket sıkışması çoğu zaman buradan başlar.
Poly-V (PJ) Kayışla Rulo Tahriki
Poly-V tahrikte rulonun bir ucunda kanallı bir başlık bulunur ve iki komşu rulo kısa, kapalı bir PJ kayışla birbirine bağlanır. Gates bakım kılavuzundaki teknik verilere göre PJ profilinde kanal aralığı 2,34 mm, kasnak kanal açısı 40°’dir; ölçüler DIN 7867 ve ISO 9981 standartlarına dayanır. Aynı kılavuz, PJ kayış için içten kanallı avare kasnakta önerilen en küçük dış çapı 20 mm olarak verir. Bu küçük çap, kayışın rulo başlığı gibi dar bir yere sığmasını kolaylaştırır.
Kanallı yüzey kasnakla birden fazla kama yüzeyinde temas eder. Bu nedenle poly-V kayış, aynı başlık genişliğinde daha fazla kavrama yüzeyi sunar ve daha ağır yüklerde tercih edilir. Uygun ölçüler için PJ kanallı kayış sayfamıza, diğer profiller için kanallı kayışlar kategorisine bakabilirsiniz.
Yuvarlak PU Kayışla Rulo Tahriki
Yuvarlak kesitli poliüretan kayış, rulonun ucundaki yarım daire ya da V biçimli bir oluğa oturur. Kayış kendi esnekliğiyle gerilir; ayrı bir gergi düzeni çoğu zaman gerekmez. Bunun karşılığında doğru ön gerilmeyi montaj boyuyla vermek gerekir.
Bir üreticinin (Optibelt) yuvarlak kayış kataloğundaki değerler, işin mantığını iyi gösteriyor:
- Ön gerilme: 88 Shore A sertlikteki kayışta 2-5 mm çap için %6-8, 6-10 mm çap için %5-6 uzama önerilir.
- Montaj boyu: Montaj boyu = nominal boy − ön gerilme payı. 1.000 mm’lik bir halka %6 ön gerilmeyle 940 mm olarak hazırlanır.
- En küçük kasnak çapı: Aynı sertlikte 5 mm kayış için 45 mm, 8 mm kayış için 75 mm.
- Sıcaklık: 88 Shore A kayış için −20 °C ile +80 °C arası.
Kayış kalınlaştıkça önerilen ön gerilme azalır, en küçük kasnak çapı büyür. Sertlik arttıkça da kayışın taşıyabileceği kuvvet yükselir. Ürün seçenekleri için yuvarlak kesitli PU kayış sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Poly-V mi Yuvarlak PU mu? 6 Kriterde Karşılaştırma
| Kriter | Poly-V (PJ) kayış | Yuvarlak PU kayış |
|---|---|---|
| Kavrama | Çok kanallı kama teması; daha yüksek tork | Tek oluk teması; hafif ve orta yük |
| Rulo başlığı | Kanallı poly-V başlık gerekir | Oluklu başlık ya da kanal açılmış rulo ucu |
| Gerginlik | Kapalı kayış, merkez mesafesine göre seçilen boy | Kayışın kendi esnekliği; ön gerilme montaj boyuyla verilir |
| Kayış ölçüsü | Kanal sayısı + profil + boy | Çap + boy + sertlik |
| Hizalama hassasiyeti | Yüksek; Gates kanallı kayışlar için 500 mm’de 1/4° ya da 2,5 mm sınır verir | Kaynakta ayrı bir sınır verilmez; oluklar yine aynı hizada olmalıdır |
| Sık görülen arıza | Kanal aşınması, kenarlardan kanal kaçırma | Uzama sonrası kayma, oluk aşınması |
Hangi Hatta Hangi Rulolu Konveyör Kayışı Kullanılır?
Mevcut bir hatta rulolu konveyör kayışı, rulo başlığına göre seçilir: poly-V başlıklı ruloya yuvarlak kayış, oluklu başlığa poly-V kayış takılmaz. Yeni bir hat tasarlıyorsanız yük, hız ve dur-kalk sıklığı belirleyicidir. Yükün fazla olduğu ve sık duran bölgeler poly-V’ye, hafif ve basit hatlar yuvarlak kayışa yönelir:
- Ağır koli, kasa ve sık dur-kalk yapan bölgeler: Poly-V kayış. Daha fazla kavrama yüzeyi, yük altında kaymayı azaltır.
- Hafif ürün, düşük hız, basit hatlar: Yuvarlak PU kayış. Montajı ve yedek tutması kolaydır.
- Islak ya da kirli ortam: Kayış tipinden çok başlık ve oluk temizliği belirleyicidir; her iki tipte de düzenli temizlik planlanmalıdır.
Farklı sektörlere göre kayış çözümlerimizi sektörler sayfamızda bulabilirsiniz.
Rulolu Konveyör Kayışı Ölçüsü Nasıl Alınır?
Rulolu konveyör kayışı siparişinde en sık yaşanan sorun, eski kayışın uzamış boyunun ölçülüp yeni kayışın da o boyda istenmesidir. Uzamış kayış gerçek boyu göstermez. Bu yüzden ölçüyü kayıştan değil, rulolardan almak daha güvenilirdir. Poly-V kayışta kanal sayısı, profil ve boy; yuvarlak kayışta ise çap, sertlik ve ön gerilme düşülmüş montaj boyu gerekir.
Poly-V kayışta
- Rulo başlığındaki kanal sayısını sayın; kayışın kanal sayısı başlıkla aynı ya da daha az olur.
- İki rulonun mil merkezleri arasındaki mesafeyi ölçün.
- Kayışın sırtındaki kodu not edin. Kod okunuyorsa kanal sayısı, profil ve boy doğrudan oradan çıkar.
Yuvarlak PU kayışta
- Kayış çapını kumpasla, ezmeden ölçün.
- Oluk dibinden geçen ipi iki rulonun etrafına sararak nominal halka boyunu bulun.
- Sertliği belirleyin. Optibelt kataloğunda yuvarlak kayışlar renkle ayrılır; örneğin 82 Shore A sarı, 88 Shore A yeşil, 92 Shore A beyaz, 98 Shore A mavidir. Renk kodu üreticiye göre değişebileceği için emin değilseniz kayıştan bir parça ya da fotoğraf gönderin.
- Nominal boydan üreticinin önerdiği ön gerilme payını düşerek montaj boyunu hesaplayın.
Rulo Tahrik Kayışı Nasıl Değiştirilir?
Kapalı halka şeklindeki rulo tahrik kayışı, rulonun ucundan geçirilmek zorundadır. Bu yüzden değişimde çoğu zaman rulonun yuvasından çıkarılması gerekir. Enerji kesilir, rulo sökülür, kayış başlığa oturtulur, rulo geri takılır ve hat düşük hızda denenir. İşi düzenli yürütmek için şu sıra yeterlidir:
- Hattın enerjisini kesin ve tahrik bölgesinin yeniden çalıştırılamayacağından emin olun.
- Değişecek kayışın bağladığı iki ruloyu işaretleyin; komşu kayışların sırası karışmasın.
- Ruloyu yuvasından çıkarın, eski kayışı alın ve başlıktaki kanalı ya da oluğu temizleyin.
- Yeni kayışı iki rulonun başlığına oturtun, ruloyu yerine takın.
- Ruloları elle çevirip kayışın kanalda düz durduğunu kontrol edin, ardından hattı düşük hızda deneyin.
Bakımda Dikkat Edilecek Noktalar
- Bölgeyi birlikte değiştirin. Aynı bölgedeki kayışların yaşı ve uzaması farklıysa rulolar farklı hızda döner. Bir bölgede birden çok kayış bozulmuşsa hepsini birlikte yenilemek daha düzenli çalışma sağlar.
- Başlığı kontrol edin. Aşınmış poly-V kanalına ya da derinleşmiş oluğa takılan yeni kayış kısa sürede kaymaya başlar.
- Hizayı koruyun. Rulo milleri birbirine paralel değilse poly-V kayış kanaldan kaçar. Ölçüm ve ayar yöntemlerini kayış gerginliği nasıl ayarlanır yazımızda anlattık.
- Yedek kayıtlarını tutun. Kayış ölçüsünü (poly-V’de kanal sayısı ve boy, yuvarlak kayışta çap, boy ve sertlik) hat planına yazın.
Sıkça Sorulan Sorular
Rulo tahrik kayışı nedir?
Rulolu konveyörde motorlu ya da tahrikli rulonun hareketini komşu rulolara aktaran kısa kayış halkasıdır. En yaygın tipleri PJ profilli poly-V kayış ve yuvarlak kesitli PU kayıştır.
Poly-V rulo başlığına yuvarlak kayış takılır mı?
Hayır. Poly-V başlıkta 40° açılı ve 2,34 mm aralıklı kanallar bulunur; yuvarlak kayış bu kanallara oturmaz ve kavrama sağlamaz. Kayış tipi rulo başlığına göre seçilir.
Yuvarlak PU kayışın boyu nasıl hesaplanır?
Önce rulo olukları üzerinden nominal halka boyu ölçülür, ardından üreticinin önerdiği ön gerilme yüzdesi düşülür. Örneğin 1.000 mm nominal boyda %6 ön gerilme için montaj boyu 940 mm’dir.
Doğru rulolu konveyör kayışı için hattınızdaki rulo başlığının bir fotoğrafını ve mevcut kayışın ölçülerini bize gönderin; poly-V ya da yuvarlak kayış tarafında uygun ölçüyü birlikte belirleyelim.