HTD Kayış Ölçüleri: 3M, 5M, 8M ve 14M Profilleri

HTD kayış ölçüleri üç değerle tanımlanır: hatve (iki diş arası mesafe), hatve uzunluğu (kayışın boyu) ve genişlik. HTD, yuvarlak (eğrisel) dişli metrik zaman kayışı ailesidir ve dört yaygın profili vardır: 3M, 5M, 8M ve 14M. Profil adındaki sayı hatveyi milimetre olarak verir; 8M kayışın dişleri 8 mm aralıklıdır.

Aşağıda dört profili tek tabloda karşılaştırdık, kayış kodunun nasıl okunduğunu ve diş sayısının nasıl hesaplandığını örneklerle gösterdik. HTD’yi STD, GT ve T profillerinden ayıran farkları ve kasnak uyumunu da ayrı başlıklarda bulacaksınız. Diş yüksekliği ve kayış kalınlığı gibi değerlerin kaynağını her tablonun altında belirttik; markalar arasında küçük farklar olabildiği için bunları da açıkça yazdık.

HTD Ne Demek? Eğrisel Diş Profilinin Farkı

HTD, İngilizce “High Torque Drive” ifadesinin kısaltmasıdır ve yüksek torklu tahrik anlamına gelir. Eski tip zaman kayışlarının dişleri trapez biçimindedir; yük, dişin dibindeki köşelerde yoğunlaşır. HTD’de diş yarım daireye yakın bir yay şeklindedir. Bu biçim yükü diş yüzeyine daha geniş bir alanda yayar, dişin dibinde çatlak başlama riskini azaltır ve aynı genişlikte daha fazla tork taşınmasını sağlar.

Metrik eğrisel profiller uluslararası alanda ISO 13050 standardında tanımlanır. Standart bu profilleri G, H, R ve S olmak üzere dört sistemde toplar; piyasada HTD, GT, RPP ve STD gibi ticari adlarla bilinen profiller bu ailenin üyeleridir.

Kauçuk HTD kayışların gövdesi CR ya da NBR bazlı kauçuktan, çekme elemanı çoğunlukla cam elyafından üretilir; talebe göre çelik kordlu seçenekler de vardır. Zincirden farklı olarak yağlama gerektirmez ve daha sessiz çalışır. Zaman kayışının V, kanallı ve düz kayışlarla karşılaştırmasını kayış çeşitleri yazımızda bulabilirsiniz.

HTD Kayış Ölçüleri Karşılaştırma Tablosu (3M / 5M / 8M / 14M)

Dört profilin temel htd kayış ölçüleri aşağıda. Hatve tanım gereği sabittir; diş yüksekliği ve toplam kayış kalınlığı ise üreticiye göre birkaç onda bir milimetre değişebilir.

Kaynak: Diş yüksekliği ve kalınlık değerleri BledaTech ürün sayfalarından; 5M, 8M ve 14M için RS PRO HTD veri sayfası ile karşılaştırıldı. Diş yükseklikleri iki kaynakta aynıdır (2,06 / 3,38 / 6,02 mm). Kalınlıkta fark vardır: 5M için 3,60 ve 3,80 mm, 8M için 5,60 ve 6,00 mm verilmektedir. 3M için verilen diş yüksekliği (1,17 mm) ve kalınlık (2,40 mm) BledaTech 3M ürün sayfasındaki katalog değeridir; bu iki değer tedarikçiye göre değişebilir. Genişlikler BledaTech ürün sayfalarındaki tipik seçeneklerdir; ara genişlikler ve açık uçlu metraj kayışlar ayrıca bulunabilir.

Kalınlıktaki bu fark, kasnak flanşı ile makine gövdesi arasındaki boşluğun dar olduğu yerlerde önemlidir. Eski kayışı başka bir markayla değiştirecekseniz kayış sırtının gövdeye ya da koruma kapağına sürtmeyeceğini kontrol edin.

3M HTD Kayış

Ailenin en küçüğüdür. İnce yapısı sayesinde küçük kasnaklarla çalışır ve hafif hareket aktarımında tercih edilir. Ürün sayfamızda 111 mm’den 5100 mm’ye kadar uzanan boy listesi yer alıyor. Küçük kasnak tercih edildiğinde kayışın diş kavrama sayısı azaldığı için, yükü kayış üreticisinin güç tablolarıyla kontrol etmek gerekir.

5M HTD Kayış Ölçüleri

5M, hafif ile orta yük arasındaki işler için tasarlanmış ara profildir. 5 mm hatve ve yaklaşık 2 mm diş yüksekliği, kompakt ama güçlü bir tahrik sağlar. Örneğin 500-5M-15 kodlu bir kayış 500 mm hatve uzunluğunda, 100 dişli ve 15 mm genişliktedir. Boy ve genişlik seçenekleri 5M kayış sayfasında listeleniyor.

8M HTD Kayış Ölçüleri

8M, endüstriyel tahriklerde sık karşılaşılan bir HTD profilidir. 8 mm hatve, orta-yüksek torku makul bir genişlikte taşımaya izin verir; katalogda 20, 30, 50 ve 85 mm genişlikler bulunur. Boy aralığı geniştir, bu yüzden 8M için tam liste ayrı bir sayfada tutuluyor: 8M kayış ölçüleri tablosunda 300’ü aşkın boy bulunuyor.

14M HTD Kayış

14 mm hatve ve 10 mm kalınlıkla ailenin ağır hizmet profilidir. Yüksek torkun yağlamasız ve sessiz bir tahrikle aktarılması istendiğinde gündeme gelir. Genişlikleri 40 mm’den başlar. Bu profilde kasnaklar da büyük ve ağır olduğu için kayışla birlikte kasnak ölçüsünü de doğrulamak gerekir.

HTD Kayış Kodu Nasıl Okunur?

Kod üç parçadan oluşur ve sıralaması yaygın olarak şöyledir: hatve uzunluğu – profil – genişlik.

• 1200-8M-30: Hatve uzunluğu 1200 mm, profil 8M, genişlik 30 mm.
• 800-8M-50: Hatve uzunluğu 800 mm, profil 8M, genişlik 50 mm. Diş sayısı 800 ÷ 8 = 100.
• HTD 1400-14M-55: Başına aile adı eklenmiş yazım. 1400 mm, 14M, 55 mm.

Bazı üreticiler sırayı değiştirir (ör. “8M-1200-30”) ya da profilin önüne marka serisini ekler. Genişlik çoğu zaman en sondaki sayıdır, ama emin olamıyorsanız kayışın genişliğini kumpasla ölçmek tartışmayı bitirir. Kodun başında S harfi varsa (S8M gibi) bu HTD değil STD profilidir; aşağıda farkını anlattık.

Diş Sayısı ve Boy Hesabı

HTD’de hesap basittir, çünkü kodda yazan uzunluk zaten hatve uzunluğudur:

• Diş sayısı = hatve uzunluğu ÷ hatve. 1200-8M kayış 1200 ÷ 8 = 150 dişlidir.
• Hatve uzunluğu = diş sayısı × hatve. Elinizde kodu silinmiş ama dişleri sayılabilen bir 5M kayış varsa ve 142 diş saydıysanız boy 142 × 5 = 710 mm’dir.
• Kasnak hatve çapı = diş sayısı × hatve ÷ π. 30 dişli bir 8M kasnağın hatve çapı 30 × 8 ÷ 3,1416 ≈ 76,4 mm’dir. Kasnağın dış çapı bundan biraz küçüktür, çünkü hatve çizgisi kayışın içinden geçer.

İki kasnak ve merkez mesafesi belliyse kayış boyu da hesaplanabilir. Devir oranı, diş sayısı seçimi ve boy formülü triger dişli hesabı yazımızın konusu. Kod tamamen okunmuyorsa ve diş saymak zor geliyorsa, sahada uygulanabilecek yöntemleri zaman kayışı ölçüsü nasıl alınır yazısında adım adım anlattık.

Kasnak Diş Sayısına Göre Hatve Çapı

Aşağıdaki değerler yukarıdaki formülle hesaplandı ve kasnak seçerken ya da merkez mesafesini kabaca planlarken hızlı bir referans sağlar. Gerçek dış çap için kasnak üreticisinin tablosuna bakılmalıdır.

Tablodan pratik bir sonuç çıkar: tabloda iki satırda 76,39 mm görünüyor; biri 48 dişli 5M, diğeri 30 dişli 8M kasnak. Yani aynı çapta kalarak profil değiştirmek geometrik olarak mümkündür; mevcut bir tahrikte daha yüksek tork için 5M’den 8M’ye geçmeyi düşünenlerin işine yarar. Elbette kayış genişliği ve kasnaklar da yeni profile göre değişir.

Hangi HTD Profilini Seçmeliyim?

HTD kayış ölçüleri arasından seçim yaparken mevcut bir makinede kayış değişiyorsa cevap basittir: eskisiyle aynı profil, aynı boy ve aynı genişlik. Yeni bir tahrik tasarlanıyorsa seçim üç soruyla daralır:

• Aktarılacak tork ne kadar? Tork arttıkça hatve büyür. Aynı torku daha küçük bir profille taşımak bazen mümkündür, ama bunun bedeli daha geniş kayış ve daha büyük kasnaktır.
• Kasnakların sığacağı alan ne kadar? Küçük profiller küçük kasnaklarla çalışabilir. Dar bir gövdeye 14M sığdırmak çoğu zaman mümkün değildir.
• Hareket ne kadar düzgün olmalı? Küçük hatve, aynı kasnak çapında daha fazla diş demektir; bu da daha düzgün bir hareket ve daha ince konum adımı sağlar.

Kesin seçim, kayış üreticisinin güç tablolarıyla yapılır: kasnak devri, diş sayısı ve kayış genişliğine göre taşınabilecek güç bu tablolarda verilir. Elinizde motor gücü, devir ve kasnak ölçüleri varsa bu hesabı birlikte yapabiliriz.

Eski Kayıştan Profil Teşhisi: 5M mi 8M mi?

Bakım sırasında elinize geçen kayışın kodu okunmuyorsa HTD kayış ölçüleri arasından doğru profili bulmak için ilk iş hatveyi ölçmektir. Tek bir diş aralığını ölçmek hata payı yüksek bir yöntemdir. Bunun yerine şunu yapın:

1. Kayışı düz bir yüzeye yatırın ve dişleri yukarı bakacak şekilde gerin.
2. Kumpasla ya da çelik cetvelle on diş aralığını ölçün (birinci dişin ortasından on birinci dişin ortasına kadar).
3. Sonucu ona bölün. 30 mm civarı 3M, 50 mm civarı 5M, 80 mm civarı 8M, 140 mm civarı 14M demektir.
4. Dişin ucuna bakın: tam yuvarlaksa HTD, tepesi hafif düzleşmiş bir yaysa STD olabilir, düz kenarlı trapezse T ya da inç profilidir.
5. Genişliği kumpasla, kalınlığı sırttan diş ucuna kadar ölçün ve tablodaki değerlerle karşılaştırın.

T5 ile 5M ve T10 ile 8M kayışlar ilk bakışta karışır; on diş ölçümü bile bunları ayırmaz, çünkü T10’un hatvesi 10 mm, 8M’nin 8 mm’dir ama T5 ile 5M’nin hatvesi aynıdır. T5 ile 5M’yi ayıran şey diş biçimidir.

HTD, STD, GT ve T Profili Arasındaki Fark

Bu dört profil aynı işi görür ama dişleri farklıdır. Fark kâğıt üzerinde küçük görünür; kasnakta ise belirleyicidir.

HTD ve STD aynı hatveyi paylaşsa da diş biçimleri farklı olduğu için kayış ile kasnağın aynı profil sisteminden seçilmesi gerekir. Uyumsuz eşleşmede dişler kanala tam oturmaz; temas yüzeyi küçülür, gürültü ve ısınma artar, dişler beklenenden önce aşınır. Bazı üretici serileri birden fazla kasnak profiliyle çalışacak şekilde tasarlanır; böyle bir kayış kullanacaksanız uyumluluğu ürünün kendi kataloğundan teyit edin.

HTD Kayışa Uygun Kasnak Seçimi

Kayışı doğru seçmek işin yarısıdır; kasnak da aynı profilde olmalı. Siparişte şu bilgiler gerekir:

• Profil: 3M, 5M, 8M ya da 14M. Kayışla birebir aynı olmalı.
• Diş sayısı: Devir oranını ve hatve çapını belirler.
• Kayış genişliği: Kasnak dişli yüzü kayıştan biraz geniş olmalı; flanşlı kasnakta kayış flanşlar arasında rahat dönmeli.
• Flanş: Flanşlar kayışın yana kaçmasını engeller. Hangi kasnağın flanşlı olacağını tahrikin düzeni ve kayış üreticisinin tasarım kılavuzu belirler; mevcut makinede eskisinin aynısını kullanmak en güvenli yoldur.

Çelik ve alüminyum seçenekli kasnaklar için HTD kasnak sayfasına bakabilirsiniz. Elinizdeki kasnak trapez dişliyse doğru eşleşme T ve AT kasnak ailesindedir.

Kauçuk HTD mi, Poliüretan Zaman Kayışı mı?

HTD profili büyük ölçüde kauçuk kayışlarla anılır ve çoğunlukla kapalı (sonsuz) olarak kullanılır; açık uçlu metraj seçenekleri de bulunur. Poliüretan zaman kayışlarında ise trapez dişli T ve AT profilleri daha yaygındır. Seçim şuna göre yapılır:

• Kauçuk HTD: Titreşimi sönümler, güç aktarımında ekonomiktir, iki kasnak arası kapalı tahriklerde standarttır.
• Poliüretan zaman kayışı: Aşınmaya ve yağa karşı dayanıklıdır, temizlenmesi kolaydır, uzaması düşüktür; açık uçlu olarak lineer eksenlerde ve taşıma hatlarında kullanılır. Profil değişeceği için kasnak da buna göre seçilir.

İki malzemenin ayrıntılı karşılaştırması poliüretan mı kauçuk mu zaman kayışı yazısında. Tüm profil ve malzeme seçenekleri zaman kayışı çeşitleri sayfasında; kauçuk HTD ailesinin genel tanıtımı ise HTD kauçuk zaman kayışı sayfasında.

Sipariş Öncesi Kontrol Listesi

HTD kayış ölçüleri eksiksiz verildiğinde sipariş tek seferde doğru gelir. Şu bilgileri birlikte iletin:

1. Tam kod (ör. 1200-8M-30) ya da hatve uzunluğu, profil ve genişlik.
2. Kapalı mı, açık uçlu metraj mı olduğu.
3. Malzeme tercihi: kauçuk ya da poliüretan.
4. Çalışma ortamı: yağ, nem, sıcaklık.
5. Kasnak da değişecekse kasnak diş sayısı, mil çapı ve flanş durumu.

Kayışınızın kodunu ya da fotoğrafını gönderirseniz kauçuk veya poliüretan eşdeğerini birlikte belirleyebiliriz.

Sıkça Sorulan Sorular

HTD kayış nedir?

HTD (High Torque Drive), dişleri yuvarlak yay biçiminde olan metrik zaman kayışı ailesidir. Bu diş biçimi yükü trapez dişlere göre daha geniş bir alana yayar, bu yüzden aynı genişlikte daha yüksek tork taşır. En yaygın profilleri 3M, 5M, 8M ve 14M’dir; profil adındaki sayı dişler arası mesafeyi (hatveyi) milimetre olarak gösterir.

8M kayış ölçüleri nedir?

8M HTD kayışta hatve 8 mm, diş yüksekliği 3,38 mm, toplam kalınlık üreticiye göre yaklaşık 5,6-6,0 mm’dir. Yaygın genişlikler 20, 30, 50 ve 85 mm’dir. Boy, hatve uzunluğu olarak verilir ve 8’in katıdır; örneğin 1200-8M-30 kayış 150 dişlidir. Tam boy listesi 8M ürün sayfasında yer alıyor.

Kayış boyu nasıl ölçülür?

Zaman kayışında en güvenilir yöntem dişleri saymaktır. Diş sayısını hatveyle çarptığınızda hatve uzunluğunu, yani kayışın kodundaki boyu bulursunuz. Mezurayla dış çevreyi ölçmek yanıltır, çünkü kayışın sırtı hatve çizgisinin dışında kalır. Hatveyi bulmak için on diş aralığını ölçüp ona bölebilirsiniz.

5M kayış ölçüleri nelerdir?

5M HTD kayışta hatve 5 mm, diş yüksekliği 2,06 mm, toplam kalınlık üreticiye göre 3,6-3,8 mm’dir. Yaygın genişlikler 9, 15 ve 25 mm’dir. Boy 5’in katı olarak verilir; örneğin 500-5M-15 kayış 100 dişli ve 15 mm genişliktedir. Aynı hatvedeki T5 kayışla karıştırılmamalıdır, diş biçimleri farklıdır.

HTD kayış T5 kasnağa takılır mı?

Takılmamalıdır. 5M HTD ile T5 aynı 5 mm hatveye sahiptir, bu yüzden kayış kasnağa ilk bakışta oturuyor gibi görünebilir. Ancak HTD’nin yuvarlak dişi T5’in trapez kanalına tam yerleşmez; temas azalır, gürültü ve aşınma artar, yük altında diş atlama riski doğar. Kayış ve kasnak aynı profilden seçilmelidir.